Verslag Besturenmeetup VondelCS

Op 27 maart kwamen vertegenwoordigers van Amsterdamse schoolbesturen, medewerkers cultuureducatie van een aantal culturele instellingen, Mocca adviseurs onderwijs en cultuur en een aantal inspirerende sprekers samen in VondelCS voor de Bestuurdersmeetup met lunch, als onderdeel van de Maand van de Cultuureducatie 2018. Lees hieronder het verslag.

Kijk hier voor de overige foto’s van de Bestuurderslunch.
Kijk hier voor de lijst met aanmeldingen van de Bestuurderlunch.

Waarom maken besturen beleid voor cultuureducatie? 
Op een levendige lunchbijeenkomst in Vondel CS inspireerden schoolbestuurders, culturele instellingen en cultuureducatiespecialisten elkaar. In twee uur komen er ideeën genoeg ter tafel voor de bestuursplannen voor nu én voor de toekomst van het cultuuronderwijs. En waarom is dat belangrijk? Het geheim werd in een middag onthuld.
Het is dinsdag 27 maart 2018, De Maand van de Cultuureducatie 2018 opent met een Bestuurdersmeetup met lunch. Aan elke tafel zitten educatiemedewerkers van culturele instellingen, adviseurs cultuur en onderwijs van Mocca en vertegenwoordigers van schoolbesturen.

Vier jaar basispakker kunst- en cultuureducatie
Peggy Brandon, directeur Mocca, neemt de zaal mee in de fraaie cultuureducatieresultaten van de afgelopen vier jaar, gerealiseerd door een actieve samenwerking tussen scholen en culturele instellingen en alliantievorming in de stad. Amsterdam grossiert in culturele instellingen; musea, kunstenaars, podia en scholen zijn het weefsel van cultuuronderwijs in de stad. Maar liefst 95% van de scholen is bereikt. Samen in gesprek zijn bevordert rijke en duurzame relaties en zorgde voor de succesvolle introductie van Cultuureducatie met Kwaliteit en het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie.


“Het belangrijkste makerschap is jezelf mogen zijn, je eigen identiteit bepalen. Kunnen zijn wie je zelf wilt zijn en niet wat je omgeving of vrienden, de school of je familie van je verwacht. Dat makerschap gaat over jezelf kunnen zijn, zonder beperking door kleur of etniciteit. Het gaat over identiteit, herkenning, over verbinding en over jezelf en anderen kennen en dat is goed voor de toekomst van de kinderen en deze lieve stad.” Peggy Brandon, directeur Mocca

Schoolbesturen hebben samen met de gemeente in een convenant afspraken gemaakt. Wat is daar sindsdien van terechtgekomen? Van het Basispakket Kunst- en Cultuureducatie is een evaluatie gemaakt. Een aantal adviezen uit het rapport: behoud gratis muzieklessen, twee leerlijnen is prima, zet het leereffect voor het kind centraal, verbind po met het vmbo en praktijkonderwijs, stimuleer samenhang. Betrokken opleidingen en schoolbesturen zorgen voor duurzaamheid.

Operaschool op basisschool? 
Waarom maken besturen beleid voor cultuureducatie? Carlita Koningstein, bestuur Agora Zaandam, neemt ons mee in het unieke project Opera aan de Zaan, een samenwerking met de Nationale Opera & Ballet.
Het Agorabestuur heeft in het meerjarenbeleidsplan voor leerlingen, directeuren en leraren de visie vastgelegd op kennis en vaardigheden en persoonlijkheid ofwel Bildung. “Bildung is persoonsvorming.” In de opera komen voor de leerlingen alle elementen van het leven terug (liefde, kunst, samenwerken, sport, tegenslag, voorstelling maken en verkopen, besluiten nemen, optreden, persoonlijke expressie en creativiteit). Opera op deze wijze blijkt een vernieuwend succes. Het bestuur heeft de visie nader beschreven in het boek De Zaanse Agora.


Tafelgesprekken
“Niet alleen leren over kunst, maar door kunst!” Ben Hekkema van de MoccaAcademie kondigt de eerste stelling aan: ‘Wat kunnen de schoolbesturen doen om cultuureducatie in de scholen te verankeren?’ Daarover gaan we aan tafels volop in gesprek. Praktische zaken, vernieuwende zaken, toekomstige zaken worden uitgewisseld: controleren of alle scholen gebruikmaken van de vouchers; studiedag voor alle personeelsleden met talloze workshops; thema kunst en cultuur; instellingen maken speciaal een dag voor leerkrachten; brede vorming -een variant van bildung- als een van de pijlers; kansenongelijkheid is een belangrijk thema; leraren helpen met meer dans en beweging in de klassen: “om de klas wat rustiger te krijgen, of juist wat meer energie te brengen”, samen met de alliantie dans en theater.

“Moeten we cultuuronderwijs niet in de Pabo integreren? Zodat aankomende leraren al ervaring hebben met cultuureducatie.“Maritska Witte, ICK Amsterdam alliantie Theater & Dans“Zeker interessant! Studenten hierin meenemen. ”Diane Middelkoop, bestuurslid ASKOscholen


30.000 Amsterdamse kinderen
“U hier aan tafel vertegenwoordigt 30,000 kinderen!”Paul Vogelezang, over uit Limburg/Noord-Brabant, van EDU-ART, Cultuurmij Oost en Cultuur Educatief Collectief houdt de zaal scherp met zijn visie op bestuur en cultuureducatie. De theoretische aandachtspunten koppelt hij aan toepassing in de praktijk. Besturen kunnen een generieke visie neerleggen en afspraken maken met scholen hoe zij werken aan die brede vorming. Met welke instellingen de scholen werken, is vervolgens een vrije keuze voor de scholen.

“Ik ga ervan uit dat alle besturen een visie hebben op cultuureducatie.” Staat die per bestuur op papier? Zijn de culturele instellingen op de hoogte hiervan? Heeft de school die op papier? Vaak staat dat generiek opgeschreven in een bestuursplan, maar hoe operationaliseer je dat in een beleidsplan van de school? Cultureel aanbod moet idealiter aansluiten bij de leervragen van kinderen.”

Paul Vogelezang
En het huiswerk is de prikkelende vraag: Hoe sluit de culturele sector aan bij de ontwikkelingsvraag van/voor kinderen? “Besturen gaan jullie in gesprek over cultuureducatie of laten jullie dat over aan directies van de scholen? Continuïteit bewaken door als schoolbestuur nú visie te hebben, want voor langere termijn is dat nodig!”

“De crux van de middag is voor mij: Is aanbod-op-maat een vereiste en genoeg, of moet je scholen inspireren tot het behandelen van onderwerpen waaraan ze nog niet hebben gedacht? Bijvoorbeeld: de regiestijl, of de insteek van een bepaalde voorstelling. Die ene poezieworkshop heeft de dichter Gershwin inzicht gegeven in zijn eigen talent, zo vond een kind zijn eigen identiteit. Met dank aan Gershwins gedicht Passagier, voor zijn ongeboren zoon. Dat was een confrontatie voor mij: je moet beleid schrijven voor kinderen van nu en voor kinderen van de toekomst, dat is een stapje verder!” Sjaiesta Badloe, Nationale Opera & Ballet.

Een bijzonder intermezzo 
Peggy Brandon vertelt over het thema van De Maand van de Cultuureducatie; de kunst van het maken. Er zijn makers die willen verbeteren wat er al is of repareren wat niet werkt. Andere makers werken uit creativiteit zoals Daphne van Duivenboden, de kunstenaar die de raket die vandaag op het podium staat voor een schoolproject heeft gemaakt. Met het cultuuronderwijs voor Amsterdamse kinderen is Amsterdam koploper, nationaal en internationaal: gratis muziekles, extra geld voor scholen en voor kunstenaars, podia en musea, allianties in het culturele veld, plus natuurlijk de dialoog tussen het culturele veld en scholen, zoals vandaag. Maar het belangrijkste makerschap is dat kinderen kunnen zijn wie ze willen zijn, zonder beperking door kleur of etniciteit.

“Cultuur draagt bij aan de weerbaarheid van het kind: je moet jezelf kunnen zijn, de verschillen van elkaar kunnen accepteren en daarmee leren omgaan. Zonder cultuureducatie lukt die weerbaarheid niet, je moet leren de ander te herkennen” Mohamed Bhoelan, St. Islamitische Scholen El Amal

Dat makerschap geldt ook voor Gershwin Bonevacia, dichter. Hij geeft een prachtige performance van zijn gedicht Passagier. Gershwin vertelt hoe hij zover kwam dat hij nu op podia staat. Als 12-jarige kwam hij uit Curaçao naar Nederland, vond school lastig maar die éne poëzieworkshop van Stichting Beeldende Kunst indertijd, wakkerde de dichter in hem aan (“we gingen aan de slag met de dertig belangrijkste zinnen in je leven, leerden metaforen, synoniemen, associaties gebruiken”). Dat gaf hem de boost voor zijn verdere schoolcarrière (via vmbo praktijk, basis, kader, mbo, hbo naar universiteit). En nu inspireert hij scholieren zoals Michael die zijn gedichtenbundel als examenonderwerp gebruikt.

Gershwin Bonevacia
“Cultuureducatie kan zo cruciaal zijn voor de hele balans in het leven van een kind! Door die veelzijdigheid waarmee je dan te maken krijgt, leer je zoveel in het leven. Je gaat op zoek naar je eigen talent of ziet wat jou juist niet ligt, je bent dus bezig met je eigen ontwikkeling, met kennismaken met verschillend culturele facetten die het leven rijker maken.” Gershwin Bonevacia, dichter. 

Dank voor uw aandacht. Wij zien de komende vier jaar vol van cultuureducatie graag tegemoet.