De Strandbeesten van uitvinder-kunstenaar Theo Jansen

Theo Jansen,
Theo Jansen (Den Haag, 1948) is kunstenaar-uitvinder. Hij is vooral bekend om zijn strandbeesten, zelfstandig lopende kinetische constructies vervaardigd van onder meer pvc buizen.

Jansen studeerde van 1967 tot 1975 natuurkunde aan de toenmalige Technische Hogeschool Delft. Na het verlaten van deze opleiding besloot hij verder te gaan als kunstenaar. De eerste zeven jaar schilderde hij. In 1980 bouwde hij een vliegende schotel (vijf meter doorsnede, flitsende lichten en een piepend geluid) die over Delft vloog en de stad in beroering bracht.

Theo Jansen werkt aan een oeuvre dat zich het beste op het strand laat zien. Met elektriciteitsbuis als voornaamste ingrediënt maakt hij grote kinetische wezens die door de wind bezield raken en elegant over het strand bewegen. Theo streeft naar zelfredzaamheid van zijn zgn. Strandbeesten, volgens hem zouden ze zelfstandig in kuddes op het strand moeten kunnen voortleven. Een droom, een utopie?, Theo is er dagelijks mee bezig.

Strandbeest Theo Jansen de staat van cultuureducatie 2019 MoccaDe thema’s in zijn werk zijn evolutie, leven en verbazing. Het feit dat wij bestaan is iets wat hem fascineert en intrigeert. Zijn werk is een optelsom van diverse processen. Jansen staat vaak op met een nieuw idee, hij bestudeert het idee, maakt er soms een tekening van of gaat meteen aan de slag. Helaas blijkt dat het idee vaak niet strookt met de werkelijkheid. Het materiaal waar hij mee werkt protesteert dan tegen dat idee, het wil wat anders. Op deze manier wordt hij telkens aangespoord om een andere uitweg voor zijn idee te zoeken. Zijn zoektocht bestaat uit de aanwijzingen van de buisjes die hij volgt en die aanwijzingen blijken vaak veel beter te zijn dan zijn eigen idee. Het pad is grillig en onvoorspelbaar.

Als het resultaat klaar is, is er een creatie ontstaan waarvan Jansen regelmatig verstelt staat hoe mooi het is geworden. Hij heeft niet geprobeerd er schoonheid in aan te brengen, deze is er als het ware door de buisjes zelf ingebracht. Mensen prijzen hem vaak om zijn werk maar eigenlijk is het het werk van de buisjes zelf.

Als de zoektocht is afgerond, de geboden mogelijkheden zijn onderzocht en zich geen nieuwe ideeën meer voordoen, dan verklaart hij het beest (werk) tot uitgestorven. Theo Jansen streeft er naar om wijzer te worden van de leefwijze en het functioneren van zijn strandbeesten.

Elektriciteitspijp is het materiaal waar Jansen mee werkt. Proeven met ander soort materialen leverde niet het gewenste resultaat. Zodoende keerde hij telkens weer terug naar het hem vertrouwde elektriciteitsbuis. Het materiaal staat op zich zelf en de kleur, die hij prachtig vindt, past helemaal bij de beesten en het strand. Het is wat het is en heeft geen extra toevoegingen nodig.

Uitvinder kunstenaar Theo Jansen spreekt de Staat van Cultuureducatie 2019 uit.